۲۴سپتامبر ۲۰۲۵ - در شش فریزر آزمایشگاهی عظیم در دانشگاه یوتا، نزدیک به ۴۰هزار نمونه خون در حالت انجماد نگهداری می شوند. این نمونه ها حاصل چهار سال نمونه برداری در یکی از بزرگ ترین مطالعات فشار خون بالا در ایالات متحده هستند؛ مطالعه ای مداخلهای و فشرده به نام SPRINT.در بسیاری از این نمونه های خون، سیگنال های شیمیایی ظریفی پنهان است که به وضعیت فعلی و آینده سلامت مغز اهدا کنندگان اشاره دارد- از جمله بیماری آلزایمر و انواع دیگر زوال عقل که شایع ترین علت ناتوانی در بزرگسالان بالای ۶۵سال محسوب می شود.
اکنون با حمایت مالی ۲۱.۶میلیون دلاری از سوی مؤسسه ملی سلامت(NIH) در قالب یک پروژه پنج ساله، پژوهشگران آماده اند تا این گنجینه اطلاعاتی را رمزگشایی کرده و ارتباط میان فشار خون بالا، آلزایمر و زوال عقل را کشف کنند.
ارتباط فشار خون با سلامت مغز
فشار خون بالا یکی از مهم ترین عوامل خطر قابل اصلاح برای زوال عقل است- اختلالات پیشرونده حافظه و تفکر که زندگی روزمره را مختل می کنند. شایع ترین نوع زوال عقل، بیماری آلزایمر است که ناشی از تجمع پلاک های پروتئینی در مغز است، اما مشکلات عروقی مغز نیز می توانند عامل زوال عقل باشند. هنوز مشخص نیست که فشار خون بالا دقیقاً چگونه به مغز آسیب می زند یا اینکه کنترل آن چه تأثیری دارد.
این پروژه نمونه های خون را برای یافتن مولکول هایی بررسی خواهد کرد که نشانه های اولیه آلزایمر یا سایر انواع افت شناختی هستند. این تحقیق توسط مؤسسه ملی سالمندی، زیرمجموعه ای از NIH، تأمین مالی شده است. دکتر آدام برس، استاد علوم سلامت جمعیت در دانشگاه یوتا و پژوهشگر مرکز درمانیVA در سالتلیکسیتی، و یکی از محققان اصلی این مطالعه، می گوید هدف پروژه پاسخ به چند پرسش کلیدی است:
· کاهش شدیدتر فشار خون چه تأثیری بر سلامت مغز دارد؟
· آیا درمان فشار خون از طریق مسیرهای مرتبط با آلزایمر- مانند پلاک های پروتئینی- اثر میگذارد یا از طریق رگ های خونی؟
· وجود آسیبشناسی آلزایمر در مغز چگونه بر نحوه درمان فشار خون تأثیر می گذارد؟
فناوری جدید برای کشف ارتباطات تازه
پاسخ به این پرسشها با استفاده از فناوری جدیدی ممکن خواهد شد: یک نشانگر زیستی خونی که اخیراً کشف شده و تغییرات مغزی مرتبط با آلزایمر را تقریباً به اندازه اسکن PET مغز یا نمونه گیری از مایع مغزی-نخاعی تشخیص می دهد.
این نشانگرهای زیستی خونی با اطلاعات جامع سلامت افراد تطبیق داده می شوند تا مشخص شود اثربخشی درمان فشار خون چگونه با ژنتیک، ویژگی های جمعیتی و شرایط سلامت موجود تغییر می کند. برای مثال، این مطالعه بررسی می کند که آیا درمان های شدید فشار خون در افراد دارای استعداد ژنتیکی برای زوال عقل نیز مؤثر هستند یا خیر. پاسخ به این پرسش ها به پزشکان کمک می کند تا مداخلات هدفمندتری برای هر بیمار ارائه دهند.
دکتر ریچل هس، معاون تحقیقات دانشگاه یوتا، بر ارزش بینظیر بانک زیستی این دانشگاه تأکید کرد و گفت: «دانشگاه یوتا مفتخر است که میزبان نمونه های زیستی SPRINT باشد- میراثی از همه شرکت کنندگان و پژوهشگران این پروژه در سراسر کشور. این بانک زیستی به ما اجازه می دهد نمونه هایی را که بیش از یک دهه قدمت دارند بررسی کرده و با نشانگرهای زیستی جدید، به پرسش های تازه پاسخ دهیم و بینش های نوینی درباره تأثیر کنترل فشار خون بر روند پیری میلیونها نفر به دست آوریم».
کمک به بیماران و پیشبرد علم
دکتر جرمی پروزین، متخصص مغز و اعصاب رفتاری در مؤسسه آلزایمر بنر در فونیکس و یکی از محققان اصلی این پروژه، گفت: «امیدواریم نتایج این مطالعه به درک بهتر اینکه فشار خون بالا در چه کسانی بیشترین خطر زوال عقل را ایجاد می کند کمک کند، و راه را برای درمان های فرد محورتر هموار سازد تا در نهایت خطر زوال عقل در افراد تحت درمان با داروهای فشار خون کاهش یابد».
دکتر برس اضافه کرد: «یکی از مهم ترین جنبه های این کمک هزینه این است که همه داده ها را به صورت عمومی منتشر خواهیم کرد. داده های مربوط به پنج نشانگر زیستی خونی با نتایج شناختی بالینی و تشخیص های زوال عقل تطبیق داده می شوند تا منبعی دقیق برای مطالعات آینده فراهم شود. این یکی از بزرگ ترین مخازن داده ای از نوع خود در جهان خواهد بود».
دکتر جاسمیر چاتوال، متخصص مغز و اعصاب رفتاری در بیمارستان عمومی ماساچوست و مدرسه پزشکی هاروارد، و یکی از محققان اصلی این مطالعه، گفت: «ظهور نشانگرهای زیستی خونی برای بیماری های نورودژنراتیو، چشمانداز غربالگری، تشخیص و درمان اختلالات شناختی در سالمندان را دگرگون خواهد کرد. نتایج این مطالعه برای درک نحوه استفاده از این ابزارها در جمعیت واقعی بسیار حیاتی خواهد بود».
در پایان، دکتر آنجلا فاگرلین، رئیس علوم سلامت جمعیت دانشگاه یوتا، گفت: «این پژوهش نوآورانه با استفاده از نشانگرهای زیستی خونی و داده های کارآزمایی بالینی، رمزگشایی آسیب شناسی زوال عقل را ممکن می سازد و در نتیجه، پاسخ هایی درباره تأثیر فشار خون بر سلامت مغز و بهترین شیوه درمان افراد مبتلا به آلزایمر و فشار خون بالا ارائه می دهد. در نهایت، این کار می تواند حافظه، استقلال و کیفیت زندگی افراد را حفظ کند».
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20250924/University-of-Utah-launches-landmark-study-linking-blood-pressure-and-brain-health.aspx